Монгол бичгийн шинэ кабинет

МХЗАН-ийн сарын аяны хүрээнд төлөвлөсөн монгол бичгийн Улаанбаатар хотын жишиг кабинет хугацаандаа нээлтээ хийлээ. Уг кабинетийг МУИС-ийн багш, МУ-ын гавьяат багш доктор профессор Ш.Чоймаа ирж нээсэн юм. Түүнчлэн монгол бичиг эхлэн суралцаж буй бяцхан лам нар оролцон сан тавьсан нь бэлэгшээлтэй явдал боллоо.

Журамласан үгсийн жагсаалт 01

Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайдын

2011 оны 7 дугаар сарын … -ны өдрийн

. . . . дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралт

Кирил бичигт олон хувилбараар бичигдэж буй монгол үгсийн

бичлэгийг оноон тогтсон жагсаалт

№	Үгийн хувилбар	Кирил бичигт бичих хэлбэр
1	aварга / аврага	aварга
2	авлига / авилга	авлига
3	авхуул / авахуул	авхуул
4	авьяас / авъяас	авьяас
5	агуу / аугаа	агуу
6	адасга / адсага	адасга
7	азарга / азрага	азарга
8	азгүйдэx / азгүйтэх	азгүйдэx
9	айлдал / айлдвар	айлдал (айлдсан үг, хуучин үг, үг хэлэх явц)
10		айлдвар (хүндэтгэл, ерөөл)
11	айхавтар / айхтар	айхавтар
12	аливаа / алив	аливаа
13	алцганах / алцагaнах	алцганах
14	амарлингуй / амирлангуй	амарлингуй
15	арвагар / аравгар	арвагар
16	арвилах / аривлах	арвилах
17	арзгаp / арзагаp	арзгаp
18	аяндаа / аяандаа	аяндаа
19	бадриун / бадируун	бадриун
20	байгаль / байгал	байгаль
21	байцай / байцаа	байцай
22	банди / баньд	банди
23	бархирах / бахирах	бархирах
24	билиг / бэлгэ / бэлэг / билэг	билиг (оюун билиг)
25		бэлгэ (бэлгэ тэмдэг)
26		бэлэг (бэлэг дурсгал)
27	бич / мич	бич
28	бодгаль / бодьгал	Бодгаль
29	бодис / бодос	бодис
30	бодит / бодот	бодит
31	бодисад / бодьсад	бодисад
32	борви / борив	борви
33	бохирдоx / бохиртох	бохирдоx (гадны нөлөөгөөр хиртэх)
34		бохиртох (өөрөө бохир шинжтэй болох)
35	бөгөөд / бөгөөс	Бөгөөд
36	бөгцгөнөх / бөгцөгнөх	бөгцгөнөх
37	бөндгөнөх / бөндөгнөх	бөндгөнөх
38	бувтнах / бувтанах	бувтнах
39	будилах / будлих	будилах
40	Бургилах / буриглах	бургилах
41	бусниулах / бушнуулах	бусниулах
42	бүгчим / бөгчим	бүгчим
43	бөжин / бүжин	бөжин
44 45	бүжиглэх / бүжих	бүжиглэх (хүн бүжиглэх, сайхан бүжиглэх) бүжих (хүн, амьтны хөдөлгөөн заасан)
46	бүлтгэнэх / бүлтэгнэх	бүлтгэнэх
47	бүлэг / бөлөг	бүлэг
48	бүрчлэн / бүрчилэн	бүрчлэн
49	бүрэлдэхүүн / бүрэлдхүүн	бүрэлдэхүүн
50	бэлчир / билчир	бэлчир
51	бэлэвсэн/ бэлбэсэн	бэлэвсэн
52	бэнчин / бинчин	бэнчин
53	бэртэнгэ / бэртэнги	бэртэнгэ
54	вандан / бандан	вандан (хадаг)
55		бандан (ширээ)
56	гавж / гавьж	гавж
57	гавьяа / гавъяа	гавьяа
58	гадарга / гадаргуу / гадрага	гадарга (бүрхүүл)
59		гадаргуу (нэр томьёо)
60	гаднах / гаднахь	гаднах
61	гайхширал / гайхшрал	гайхширал
62	гамин	гамин
63	ганьхрал / ганихрал /	Ганьхрал
64	гараг	гараг
65	гарваль / гарвал	гарваль
66	гарди / гарьд	гарди
67	гачуур / гацуур	гачуур (модны нэр)
68		гацуур (мөчир)
69	гогодох / гогдох	гогодох
70	голдрил / гольдрол	голдрил
71	голдуу / голцуу	голдуу
72	гоньд / гонид	гоньд
73	гоолиг / гуалиг	гоолиг
74	гуаш / гуашь	гуаш
75 76	гулжгаp / гулзгаp	гулжгаp (зөөлөн биеийн мурийсан байдал) гулзгар (хатуу биеийн мурийсан байдал, жишээ нь төмөр)
77	гуньхрах / гунихрах	гуньхрах
78	гурви / гурив	гурви
79	гүвгэнэх / гүвэгнэх	гүвгэнэх
80	гэгээлэг / гэгээлиг	гэгээлэг
81	гэр лүү / гэрлүү	гэр лүү
82	давалгаалах / давлагаалах	давалгаалах
83	давлиун / давилуун	давлиун
84	давхарга / давхрага	давхарга
85	дайчилгаа / дайчлагаа	дайчилгаа
86	дальдрах / далдирах	дальдрах
87	дамжлага / дамжилга	Дамжлага
88	дараах / дараахи	дараах
89	дарвагар / даравгар	дарвагар
90	даяаршил / даяарчлал	даяаршил (өөрөө аяндаа болох үйл явц)
91		даяарчлал (гаднаас тусгах зүйл)
92	дийлэнх / дийлэнхи	дийлэнх
93	довтолгоо / довтлогоо	довтолгоо
94	долоодугаар / долдугаар	долоодугаар
95	долоодахь / долоодох	долоо дахь
96	доорх / доорхи	доорх
97	дооших / доошхи	дооших
98	доор / дор	доор (байр заана)
99		дор (чанар заана)
100	дорвитой / доривтой	дорвитой
101	дорнод / дорнот	дорнод
102	доторх / доторхи	доторх
103	дотуурх / дотуурхи	дотуурх
104	дөрөвдэх / дөрөвдөх	дөрөв дэх
105	дугариг / дугараг	дугариг
106	дужигнах / дужгинах	дужигнах
107	дуржигнах / дуржгинах	дуржигнах
108	дундад / дундат	дундад
109	дундах / дундахь	дундах
110	дундаж / дундач	дундаж
111	дурдах / дурьдах	дурдах
112	дуртгал / дурдатгал	дуртгал
113	дуугараx / дугарах	дуугараx
114	дуурайх / дууриах	дуурайх
115	дуурьсах / дуурсах	дуурьсах
116	дүйчин / дүүчин	дүйчин
117	дүл / дөл	дүл (шөнө дунд үе)
118		дөл (галын дөл)
119	дэгдгэнэх / дэгдэгнэх	дэгдгэнэх
120	дэгдээхий / дэгдээхэй	дэгдээхий
121	дэрчгэнэх / дэрчигнэх	дэрчгэнэх
122	дээрх / дээрхи	дээрх
123	дээших / дээшхи	дээших
124	есдэх / есдөх	ес дэх
125	ёнхгор / ёнхигор	ёнхгор
126	жайжганах / жайжигнах	жайжганах
127	жижгирэх / жижигрэх / жижгэрэх	жижгирэх
128	жирвэгэнэх / жирвэгнэх	жирвэгэнэх
129	жирвэгэр / жирэвгэр	жирвэгэр
130	жүрж / зүрж	жүрж
131	шүүс / жүүс	Шүүс
132	зааварчилгаа / зааварчлагаа	Зааварчилгаа
133	завж / завьж / жавж	завж
134	завьяа / завъяа	завьяа
135	загатнах / загтнах	загатнах
136	замбуутив / замбатив	замбуутив
137	зангилаа / зангилгаа	зангилаа (боомт, төмөр зам)
138		зангилгаа (үйлийн үр дүнд үүссэн юм, жишээ нь уяа)
139	засаршгүй / засрашгүй	засаршгүй
140	зовних / зовинох	зовних
141	зовуурь / зовиур	зовуурь
142 143	зогсонги зогьсох / зогисох	зогсонги (эр үгэнд –нги, эм үгэнд эгшиг зохицох ёсны дагуу -нгө, -нгэ дагавар залгана) зогьсох
144	зожиг / жожиг	зожиг
145	зөвлөлдөх / зөвөлдөх	зөвлөлдөх
146	зөвлөгөө / зөвлөлгөө	зөвлөгөө
147	зөвлөгөөн / зөвлөлгөөн	зөвлөгөөн
148	зугтах / зугатах	зугтах
149	зургаадугаар / зургадугаар	зургаадугаар
150	зууван / зуйван	зууван
151	зүдүүр / зүдгүүр	зүдүүр
152	зүүнтээгүүр / зүүнтэйгүүр	зүүнтээгүүр
153	идэвх / идэвхи	идэвх
154	илаарьших / илаарших	илаарьших
155	ирвэгэнэх / эрвэгэнэх	ирвэгэнэх (одод ирвэгэнэх)
156		эрвэгэнэх (биетийн дээш чиглэсэн давтагдах хөдөлгөөн)
157	иржигэнэх / иржгэнэх / эржигнэх	иржигэнэх
158	эрмүүн / ирмүүн	эрмүүн
159	исгэлэн / эсгэлэн	исгэлэн
160	исгэх / эсгэх	исгэх (хөрөнгө исгэх)
161	исэх / эсэх	исэх
162	ихэвчлэн / ихэвчилэн	ихэвчлэн
163	ихэнх / ихэнхи	ихэнх
164	иш / эш	иш (хүрзний иш)
165		эш (онол эш)
166	лавлагаа / лавалгаа	лавлагаа
167	маани / маань	маани (маани унших)
168		маань (тэр маань)
169	магадалгаа / магадлагаа	магадалгаа
170	махбод / махбодь	махбод
171	мөргөцөг / мөрөгцөг	мөргөцөг
172	мөхөстөх / мөхөсдөх	Мөхөстөх
173	мурий / муруй	мурий (үйл үг)
174		муруй (тэмдэг нэр)
175	мэдрэхүй / мэдэрхүй	мэдрэхүй
176	мэргэ / мэрэг	мэргэ
177	мэргэжил / мэрэгжил	мэргэжил
178	наадах / наадахь	наадах
179	наалданги / наалданга	наалданги
180	нааших / наашхи	нааших
181	навтганах / навтагaнах	навтганах
182	наймалж / наймаалж	наймалж
183	нармигар / нармагар	нармигар (хүний хамрын төрх)
184	нижигнэх / нижгэнэх	нижигнэх
185	нэл / нил	нэл (бүхэлдээ)
186		нил (цэцэг)
187	нисгэгч / нисэгч	нисгэгч (пилот)
188		нисэгч (сансрын нисэгч)
189	номхотгох / номхтгох	номхотгох
190	нотолгоо / нотлогоо	нотолгоо
191	нөгөөтээгүүр / нөгөөтэйгүүр	нөгөөтээгүүр
192	нөгчих / нөхцөх	нөгчих (нас нөгчих)
193		нөхцөх (нийлэх)
194	нударга / нудрага	нударга
195	нулимс / нулимас	нулимс
196	нурмагар / нурамгар	нурмагар
197	нүжигнэх / нүжгэнэх	нүжигнэх
198	нэг бүр / нэгбүр	нэг бүр
199	нэгмөр / нэг мөр	нэг мөр
200	нэгмөсөн / нэг мөсөн	нэгмөсөн
201	нэгэнтээ / нэгтээ	нэгэнтээ
202	нэгтээгүүр / нэгэнтээгүүр	нэгтээгүүр
203	нэжгээд / нижгээд	нэжгээд
204	нэлмэгэр / нэлэмгэр	нэлмэгэр
205	нэлэнхий / нэлэнхүй	нэлэнхий
206	нэлээд / нилээд	нэлээд
207	овилгогүй / овлигогүй	овилгогүй
208	овьёос / овъёос	овьёос
209	оготно / огтоно	оготно
210	ойрх / ойрхи	ойрх
211	олонлог / олонлиг	олонлог
212	олонтоо / олонтаа	олонтоо
213	олонх / олонхи	олонх
214	оношилгоо / оношлогоо	оношилгоо
215	оодгонох / оодогнох	оодгонох
216	орвогонох / оровгонох	орвогонох
217	отго / отог	отго (отго жинс)
218		отог (отог аймаг)
219	оюунлаг / оюунлиг	оюунлаг
220	өвтэгш / үвтэгш / өв тэгш	өвтэгш
221	өгүүлэх / үгүүлэх	Өгүүлэх
222	өгүүлбэр / үгүүлбэр	Өгүүлбэр
223	өгүүллэг / үгүүллэг	өгүүллэг
224	өгүүлэгдэхүүн / үгүүлэгдэхүүн	Өгүүлэгдэхүүн
225	өгүүлэхүүн / үгүүлэхүүн	өгүүлэхүүн
226	өгүүлэл / үгүүлэл	Өгүүлэл
227	өлөг / өлгө	өлөг (эд өлөг)
228	өмнөд / өмнөт	өмнөд
229	өмхий / үмхий	өмхий
230	өнтэй / өнөтэй	өнтэй
231	өрвөлөг / өрөвлөг	өрвөлөг
232	өргөдөл / өрөгдөл	өргөдөл
233	өш / өс	өш (занах, хариу авах)
234		өс (нэр заасан-өс хонзон)
235	өшиглөх / өшгөлөх	өшиглөх
236	пижгэнэх / пижигнэх	пижгэнэх
237	саарь / сайр	саарь (гарын саарь)
238		сайр (голын сайр)
239	сагалдарга / сагалдрага	сагалдарга
240	саглагар / сагалгар	саглагар
241	сайх / саях / сайхь / саахь	сайх (нөгөө хүн)
242		саях (саяын)
243	саланги / саланга	Саланги
244	санаачилга / санаачлага	санаачилга
245	сарваганах / саравганах	сарваганах
246	саримсаг / саримс / сармис	саримсаг/саримс (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
247	сарьдаг / саридаг	сарьдаг
248	сонгууль / сонгуул	сонгууль
249	сонсогдоx / сонстох / сонсдох	сонсогдоx / сонстох (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
250	сорви / сорив	сорви
251	сормуус / сормос	сормуус
252	суварга / суврага	суварга
253	судлагдахуун	судлагдахуун
254	сурвалжилга / сурвалжлага	сурвалжилга
255	сургаал / сургааль	сургаал
256	сурталчилгаа /сурталчлагаа	сурталчилгаа
257	суртахуун / суртхуун	суртахуун
258	сүсэг / сүжиг	сүсэг (сүсэг бишрэл)
259		сүжиг (cүжиг-ээр өвдөх)
260	цэрвүү	цэрвүү
261	сэрвэгэр / сэрэвгэр	сэрвэгэр
262	сэрэмж / сэргэмж	сэрэмж
263	сэржгэнэх / сэржигнэх	сэржгэнэх
264	тавтир / тавьтир	тавтир
265	тасхийм / тэсгим / тэсгэм	тасхийм / тэсхийм (найруулгын ялгаатай хэрэглэнэ)
266	ташрам / дашрам	ташрам
267	титэм / титим	титэм
268	товьёг / товъёг / товьёог	товьёг
269	тогтонги /тогтонг	Тогтонги
270	тожгонох / тожигнох	тожгонох
271	томчууд / томчуул	томчууд / томчуул (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
272	томьёо / томъёо	томьёо
273	тохьгүй / тохигүй	тохьгүй
274	тошлог / тошлой	тошлог / тошлой (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
275	Төвд / Түвд	Төвөд
276	түвөг / төвөг	түвэг
277	төвөнх / төвөн	төвөнх
278	төвшин / түвшин	төвшин (төв төвшин)
279		түвшин (далайн түвшин)
280	төлгө / төлөг	төлгө (мэргэ төлгө)
281	төрөлхтөн /төрлөхтөн	төрөлхтөн
282	тугтам / тутам	тугтам (бичгийн хэлний сонгодог найруулгад хэрэглэнэ)
283	тунадас / тундас	тунадас
284	турхирах / тухирах	турхирах / тухирах (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
285	тутам / дутам	тутам
286	туурвил / туурьвил	туурвил
287	тэнгис / тэнгэс	тэнгис
288	тээршээх / тээршаах	тээршээх
289	увдис / увидас / увьдис	увдис
290	удаах / удаахь	удаах
291	уйланхай / уйлхай	уйланхай
292	улхганах / улхагнах	улхганах
293	ундарга / ундрага	ундарга
294	урай / ура	урай
295	уруй / урий	уруй
296	уруу / руу	уруу (уруу газар)
297		руу (хот руу)
298	урьдах / урдах	урьдах (цаг хугацааны)
299		урдах (орон байрын)
300	уушги / уушиг	уушги
301	үрчлээ / үрчлээс	үрчлээ / үрчлээс (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
302	үүлдэр / үүлтэр	үүлдэр
303	үүрд / үүрт	үүрд
304	үүсвэр / үүсгэвэр	үүсвэр
305	хааш яаш / хайш яйш	хааш яаш
306	хавсрах / хавсарах	хавсрах
307	хавчганах / хавчигнах	хавчганах
308	хавьгүй / хавигүй	хавьгүй
309	хайхрах / хайхарах	хайхрах
310	халти мөлт / хальт мөлт	халти мөлт
311	халтирах / хальтирах	халтирах
312	хангарди / хангарьд	хангарди
313	харьяа / харъяа	харьяа
314	хатангир / хатингар	хатангир
315	хахуул / хахууль	хахуул (хахуул-аар загас барих)
316		хахууль (хээл хахууль)
317	хашхирах / хашгирах	хашхирах
318	хижээл / хэжээл	хижээл
319	хир / хэр	хир (буртаг)
320		хэр (хэмжээ)
321	хиртхийх / хэртхийх	хиртхийх
322	хоёрдахь / хоёрдох	хоёр дахь
323	хойгуурх / хойгуурхи	хойгуурх
324	хойд / хойт	хойд
325	хойших / хойшхи	хойших
326	холхи / холхь	холхи (холхи газар)
327	хомсдох / хомстох	хомсдох
328	хошуу / хушуу	хошуу
329	хошууч / хушууч	хошууч
330	хошхирох / хошгирох	хошхирох
331	хөвүүн / хөвгүүн	хөвүүн
332	хөвөх	хөвөх
333	хөврөл / хүврэл	хөврөл (үр хөврөл)
334	хөврөх / хүврэх	Хөврөх
335	хөдлөнги / хөдлөнгө	Хөдлөнги
336	хөлөг / хүлэг	хөлөг (хөлөг онгоц)
337		хүлэг (хүлэг морь)
338	хөмөл / хөмүүл / хүмүүл	хөмөл
339	хөөмий / хөөмэй	хөөмий
340	хөрөв / хөрвө	хөрөв (хөрөв хурга)
341	хөхүүлэх / хөхиүлэх	хөхүүлэх (хургаа хөхүүлэх)
342		хөхиүлэх (хөхиүлэн дэмжих)
343	хөшинги / хөшингө	Хөшинги
344	хуваарилах / хувиарлах	хуваарилах
345	хуваарь / хувиар	хуваарь
346	хударга / худрага	хударга
347	хулчганах / хулчиганах	хулчганах
348	хунтайж / хуантайз / хуантайж	Хунтайж
349	хурай / урай	Хурай
350	хушуу /хошуу	хушуу (засаг захиргааны нэгж)
351	хүрлэгэр / хүрэлгэр	хүрлэгэр
352	хүртэлх / хүртлэх	хүртэлх
353	хэвлий / хэвэл	хэвлий
354	хэддэх / хэддэхь	хэд дэх
355	хэлсэнчлэн / хэлсэнчилэн	хэлсэнчлэн
356	хэлэлцээ / хэлэлцээр	хэлэлцээ (яриа хэлэлцээ)
357		хэлэлцээр (гэрээ хэлэлцээр)
358	хэмлэх / химлэх	хэмлэх
359	хэншүү / хиншүү	хэншүү
360	хэрвээ / хэрэв	хэрвээ
361	хэрэглэгдэхүүн /хэрэглэгдхүүн	хэрэглэгдэхүүн
362	хэхрэх / хэхэрэх	хэхрэх
363	хэчнээн / хичнээн	хэчнээн
364	хяхтнах / хяхатнах	хяхтнах
365	цаадах / цаадахь	цаадах
366	цааших / цаашхи	цааших
367	цагаадах / цагаатах	цагаадах
368	цагариг / цагираг	цагариг
369	цадиг / цэдиг	цадиг
370	цовхрох /цовхорох	цовхрох
371	цоморлог / цоморлиг / цомирлог	цоморлог
372	цомхотгох / цомтгох / цомхтгох	цомхотгох
373	цомхотгол / цомтгол / цомхтгол	Цомхотгол
374	цөөнх / цөөнхи	цөөнх
375	цусдах / цустах	цусдах (гараа цусдах)
376		цустах (шилжсэн утга)
377	цуурай / цууриа	Цуурай
378	цүдгэнэх / цүдэгнэх	цүдгэнэх
379	цүдгэр / цүзгэр	цүдгэр
380	цэн / цэнэ	Цэн
381	цэцгий / цөцгий	цэцгий (нүдний цэцгий)
382		цөцгий (цөцгийн тос)
383	цэцэн / сэцэн	цэцэн (мэргэн)
384		сэцэн (цол)
385	чээж / цээж	чээж
386	чавхдас / чавхадас	Чавхдас
387	чанад / чинад	Чанад
388	чандмань / зэндмэнэ	чандмань (эрдэнэ)
389		зэндмэнэ (тоглоом)
390	чармаа / чармай	чармаа (чармаа нүцгэн)
391	чахрах / чихрах	чахрах
392	чацуу / сацуу	чацуу (нас чацуу)
393		сацуу (ирэхийн сацуу)
394	чүдэнз / шүдэнз	чүдэнз
395	шавж / шавьж	шавж
396	шамарга / шамрага	шамарга
397	шарагчин / шаргагчин	шарагчин (жилийн)
398		шаргагчин (зүс)
399	шаргуу / шургуу	шаргуу
400	шармигар / шаримгар	шармигар
401	шастир / шаштир	шастир
402	шатахуун / шатхуун	шатахуун
403	шашин / шажин	шашин (шашны сургаал)
404		шажин (бурхны шажин)
405	шидэмс / шидмэс	шидэмс
406	шударга / шудрага	шударга
407	шуламс / шулмас	шуламс
408	шуухитнах / шуухьтнах	шуухитнах
409	шээзгий / шээжгий	шээзгий
410	эдлэхүүн / эдлэгдэхүүн	эдлэхүүн / эдлэгдэхүүн (аль ч хэлбэрийг хэрэглэнэ)
411	эжий / ижий	эжий
412	эзлэхүүн / эзэлхүүн	эзлэхүүн
413	элэн халин / элин халин	элэн халин
414	эмхэтгэл / эмхтгэл	эмхэтгэл
415	эрвэгэр / эрэвгэр	эрвэгэр
416	эрвээхий / эрвээхэй	эрвээхий
417	эргэнэг / эрэгнэг	эргэнэг (монгол гэрийн эд зүйлийн тавиур)
418	эргэх / эгэх	эргэх / эгэх (найруулгын ялгаатай хэрэглэнэ)
419	эргэцүүлэх / эрэгцүүлэх	эргэцүүлэх
420	эрих / эрхи	эрих
421	эрмэлзэл / эрмэлзлэл	эрмэлзэл
422	эрхт / эрхэт	эрхт
423	эшлэл / ишлэл	эшлэл
424	ээдэм / ээдмэг	ээдэм
425	явуур / явуурь	явуур (явуургүй)
426	яйжгар / яайжгар	яйжгар
427	яльгүй / ялигүй	яльгүй
428	ярвагар / яравгар	ярвагар